Stadsgesprek Utrecht Fietst: Samen de Fietskaart van Utrecht maken

Maandag 26 januari vindt het Stadsgesprek Utrecht Fietst plaats. Wij van de Kracht van Utrecht zijn natuurlijk ruim aanwezig bij verschillende sessies.

De sessies zijn onderverdeeld in zeven thema's; klik op het onderwerp voor een factsheet en toelichting van de gemeente: FietsparkerenVerwijderen van fietsen en HandhavingFietspaden en –routesVerkeerslichten en doorstromingVerkeersveiligheid en fietsgedragWerkzaamheden en omleidingenFietseconomie

Doorfietsnet prioriteiten

Wij en de Fietsersbond Utrecht denken en ontwerpen al jaren (mee) aan het Utrechtse fietsnetwerk. Er zijn verschillende Google-kaarten beschikbaar die veel inzicht bieden in wat het Utrechtse fietsnetwerk nodig heeft en welke prioritering daarbij hoort. De kaarten zijn in diverse brainstormsessies tot stand gekomen. Het gaat niet om precies deze of die route, het gaat om het principe: samen de kaart maken. Eerst het hoofdnet en doorfietsnet, vervolgens in de wijken het basisnet.

De fietskaart moet niet alleen ambtelijk getekend worden. Samen maken we Utrecht! Dan moeten we ook het fietsnet samen ontwerpen.

Bestaand netwerk, doorfietsnet en fasering:

Op deze kaart staat het bestaande fietsnetwerk in het blauw, de hoofd- en doorfietsroutes. De blauwe (bestaande) routes hebben maximaal 1 verkeerslicht per 2 km, lichtblauw 1 per km, blauwgroen minder dan 1 per 600 meter en groen meer dan 1 per 600 meter. In het paars de gewenste routes die vóór 2018 te realiseren zijn, in het rood de routes voor na 2018. Bruin/zwart zijn zeer gewenste, maar moeilijk te realiseren verbindingen. 

Prioriteiten Doorfietsroutes:

Op deze kaart staan onze prioriteiten voor doorfietsroutes aangegeven. De verbindingen en aanbevelingen staan onderverdeeld in 5 prioriteiten: prioriteit 1 (doen), 2 (quick/cheap wins), 3 (als er voldoende geld is), 4 (plannen waarvoor helaas onvoldoende geld is) en 5 (alleen als er na bovenstaande nog geld over is). 

Routes wel in beeld bij gemeente, minder in beeld bij de Fietsersbond:

Dat er verschillen bestaan tussen gewenste routes volgens de gemeente en volgens fietsers, laat deze kaart zien. Het zijn bijvoorbeeld routes met veel te veel verkeerslichten (blauw) om als doorfietsroute te fungeren. Daarnaast in het groen routes die (soms onterecht) buiten beeld zijn gebleven bij de Fietsersbond.

50-km wegen zonder vrijliggend fietspad:

Veel van deze wegen zitten in het fietsnet. Er moet ofwel een goed fietspad komen, ofwel de snelheid en intensiteit moeten passend worden voor de CROW inrichtingsnormen. 

We blijven ons graag inzetten voor het Utrechtse doorfietsnet, samen met de gemeente. Meedenken of reageren? Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

Brief aan de Kamer: Maak beleid op basis van reële scenario's i.p.v. wensdenken

AOmirt111212Aanstaande maandag vergadert de Tweede Kamer over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport. In dit grote Kameroverleg zal Minister Schultz van Haegen reageren op de recente ontwikkelingen op het thema mobiliteit. In voorbereiding hierop hebben wij de leden van de Kamercommissie een brief gestuurd met de relevante ontwikkelingen van de laatste tijd. 

In dit artikel leest u de integrale tekst van onze brief, met als belangrijkste punt: Maak beleid op basis van reële scenario's in plaats van wensdenken. Pak bereikbaarheidsknelpunten integraal aan. Dat is ook de nadrukkelijke wens van de Commissie MER. 

Daarnaast verwijzen wij graag naar twee actuele artikelen van ons. Zij bevatten alle nuttige informatie over de recente brief van de Commissie MER en de ontwikkelingen in de Nederlandse mobiliteit (meer fiets, meer trein). 

Commissie MER: Noodzaak verbreding A27 bij Amelisweerd nog niet aangetoond

Mobiliteitsbeeld 2014: Autogebruik stabiel, meer fiets en spectaculaire groei treingebruik

Groeiscenario's van vóór de crisis

U zult als Kamerlid hebben gezien dat ook de commissie MER constateert "dat het Voorkeursalternatief is gebaseerd op groeiprognoses die nog dateren van voor de economische crises (het EC-scenario)." En vervolgt: "In het maatschappelijk debat wordt dit feit ook veel aangehaald. De Commissie adviseert in het MER/OTB met cijfers te onderbouwen dat de keuze voor het Voorkeursalternatief ook bij de meest actuele (vastgestelde) prognoses nog steeds valide en toekomstvast is."

Wij constateren dat nog altijd met deze hoge scenario's wordt gewerkt. Inmiddels weten wij uit de MKBA Ring Utrecht dat alleen hoge scenario's van een meer en meer illusoir karakter nog een positieve uitkomst geven.

Wanneer komt het moment dat Kamer en minister zeggen: Wij gaan niet langer uit van wensdenken; maak vanaf nu slechts beleidskeuzes op reëel te verwachten scenario's!

Lees verder...

Commissie MER: Noodzaak verbreding A27 bij Amelisweerd nog niet aangetoond

A27 bij_Lunetten_3In een stil hoekje van de website www.ikgaverder.nl staat sinds dinsdag 4 november een brief van de Commissie MER. Zij beantwoordt daarin vragen van minister Schultz van Haegen over de komende Milieueffectrapportage over de planstudie Ring Utrecht. En zoals wel vaker is gebeurd, heb je een oplettend burgerinitiatief nodig om de betekenis van zo'n brief te duiden.

Naast feitelijke antwoorden geeft de commissie - ongevraagd - enkele aanvullende aandachtspunten aan de minister mee. En die zijn opvallend. Zo opvallend, dat het briefje toch maar weer de landelijke pers haalde. De strekking van het nieuws: Minister Schultz moet haar keuze voor een 14-strooks snelweg écht beter onderbouwen dan ze tot nu heeft gedaan.  

Minister moet nut/noodzaak verbreding A27 nog aantonen

De commissie wijst de minister erop dat zij nut en noodzaak van de verbreding feitelijk nog niet afdoende heeft aangetoond. Er ligt weliswaar een MKBA (maatschappelijke kostenbatenanalyse), maar die wees uit dat het hele plan meer kosten dan baten oplevert voor de maatschappij. De commissie wijst erop dat het Voorkeursalternatief (i.e. een 14-strooks A27 met verbrede betonbak door Amelisweerd) gebaseerd is op het zogenaamde EC-scenario. Dat is een groeiprognose van vóór de economische crisis met de bijbehorende hoge groeicijfers. Anno 2014 zijn die niet meer haalbaar. En bij een meer passend laag groeiscenario heeft verbreding helemaal geen nut. Dat de minister een positieve denker is en niet wil "geloven" in een lage economische groei (was haar reactie in het Kameroverleg in juni 2014), doet daar niets aan af. 

Vandaar de aanbeveling van de commissie om aandacht te schenken aan dit felle maatschappelijke debat, waarin groeiscenario's en bijvoorbeeld verkeersveiligheid een rol spelen. Met dat laatste verwijst de commissie impliciet naar de 2x6-binnen-de-bak variant van de Gemeente Utrecht (12-strooks A27 binnen de huidige bak). De minister deed die variant af met een simpel "dat is niet veilig genoeg". Goed onderbouwen kan zij dat argument echter niet. Een lagere ontwerpsnelheid (80km/h in de bak) zou een simpele oplossing zijn - met heel veel voordelen voor omwonenden. De minister wijst dat echter resoluut af op puur politieke - en niet verkeerskundige - gronden. 

Waarom vielen de binnen-de-bak varianten af?

De Commissie wil de keuze voor de voorkeursvariant met cijfers onderbouwd zien. Het moet iedereen helder zijn dat de keuze voor het Voorkeursalternatief ook bij de meest actuele prognoses nog steeds valide en toekomstvast is. Het MER en het OTB (Ontwerp Tracébesluit, verwacht eind 2015) moet een samenvattende terugblik geven van alle doorlopen fases tot nu toe. De minister moet de keuzes motiveren die zijn gemaakt, keuzes waardoor alle binnen-de-bak varianten al snel afvielen. Het is duidelijk dat de discussie over de bakverbreding nog geen uitgemaakte zaak is, als het aan de commissie MER ligt.

Een brede, integrale afweging

Tenslotte verwijst de commissie naar een eerder advies uit april 2011. Dit advies staat nog voor 100%, schrijft de commissie in hun brief van 4 november. En wie de moeite neemt om dat advies op te zoeken, ziet dat ook daar zeer interessante aandachtspunten staan vermeld. De commissie wil een integraal Ontwerp Tracébesluit zien, met aandacht voor de gevolgen voor de Ecologische Hoofdstructuur, natuur, de omgeving (hoe hoog worden de geluidswallen, hoe hoog de flyovers?), maar ook de waterhuishouding (dat schijnt nog een probleem te zijn in het ontwerp). En wat zijn de consequenties van een hogere ontwerpsnelheid voor de omgeving? Hou je 80km/h uur aan, dan nemen de afslagen (boogstralen) bijvoorbeeld een stuk minder ruimte in, wordt het plan een stuk goedkoper en hoeven geluidswallen minder hoog te zijn (wat dan weer een pervers effect is natuurlijk). 

Een echte status heeft deze brief niet. Het is een beantwoording van vragen en een soort voortgangsadvies van de Commissie MER over wat zij in de uiteindelijke Milieueffectrapportage willen zien. We zijn in ieder geval blij dat, na vele andere instanties als het CPB en de TU-Delft, de minister nu ook van de Commissie MER te horen krijgt dat zij een onrendabele snelwegverbreding niet zomaar door kan drukken.

Verder lezen? 

Voortgangsadvies Ring Utrecht A12/A27, Commissie MER, 4 november 2014

Tekst en foto: Olivier Beens

 

Het Ledig Erf als testcase voor Utrechts fietsbeleid - ruimte voor fiets en voetganger

Verkeerslichten actie_Ledig_Erf_08102014Het Utrechtse verkeersbeleid heeft een paar mooie doelstellingen, zoals: We stimuleren het gebruik van de fiets. En hoe dichter je bij de binnenstad komt, hoe meer het ruimtegebruik moet worden aangepast aan voetganger en fietser. De praktijk is op veel plaatsen nog anders.

Poort van de binnenstad

Het drukke Ledig Erf kun je rustig een poort van de binnenstad noemen. Maar het is tegelijk een gebied waar vele duizenden fietsers zich elke dag in alle richtingen doorheen worstelen; een verkeerskluwen die verder uit vele auto's en bussen bestaat. Vlakbij, aan het einde van de Catharijnesingel, is de lucht zo'n beetje de smerigste van de hele stad. Bij het Ledig Erf sta je als fietser doorgaans minuten voor verkeerslichten te wachten; op de meest onhandige opstelplekken en ook 's avonds als er weinig auto's en nog minder bussen rijden. Geen wonder dat fietsers in de verleiding komen om door rood te rijden.

Actie op 8 oktober

Op woensdagochtend 8 oktober voerden wij als 'Kracht van Utrecht' actie samen met de Fietsersbond. Iedere wachtende fietser kreeg een krentenbol. De wachttijden zijn inderdaad zo lang dat je die ter plekke kon opeten. Er was sympathie alom voor de actie, en veel publiciteit. Dat is mooi, maar het wordt nu tijd dat er ook echt iets gebeurt.

Ledig Erf: verbinding tussen binnenstad en station Vaartsche Rijn

Wanneer je het Ledig Erf ook vanuit toekomstige ontwikkelingen bekijkt, besef je pas echt dat er eens met een frisse blik moet worden gekeken. In een stad die aan beide uiteinden - Leidsche Rijn en De Uithof – groeit en waar ook op nabije fietsafstand aan het Merwedekanaal en in het Jaarbeursgebied nogal wat gaat gebeuren wordt het juist hier een drukte van belang! Binnen een jaar of twee wordt het station Vaartsche Rijn geopend, ongetwijfeld met een grote aantrekkingskracht op nog meer fietsers en voetgangers. Het gebied zal nog sterker het karakter van "poort naar de binnenstad" hebben. Kijk maar naar alle opkomende horeca aan de Ooster- en Westerkade en de bloei van de Twijnstraat.

Ruimte voor groeiend fietsverkeer

Als de gemeente ook letterlijk voorrang wil geven aan fietser en voetganger, moeten verkeerslichten gewoon anders worden afgesteld: met voldoende doorstroomtijd en bijvoorbeeld tweemaal groen per cyclus, zoals nu bij de Lucasbrug. Wanneer de Uithoftram straks veel van het busverkeer vervangt, wordt het hoog tijd voor een inrichting die past bij het toekomstig gebruik. Gemotoriseerd verkeer is dan te gast.

Bij de presentatie van de Tour klonk het trots: Utrecht, fietsstad van Nederland! Juist bij het Ledig Erf, waar zoveel toerfietsers zich vanouds verzamelen, kan dat waar worden gemaakt.

--

Dit artikel is verschenen in het AD van zaterdag 1 november 2014 ("Geef fietsers voorrang op knelpunt Ledig Erf in Utrecht - Kracht van Utrecht wil andere inrichting druk gebied").

Bekijk ook het videoverslag (incl. reacties) van de actie.

Tekst: Jos Kloppenborg | Kracht van Utrecht

Foto: Cor van Angelen

 

Het grote compromis van Zurich: ruimte voor tram en voetganger en de auto gedoseerd

Sturen met parkeerbeleid, autodosering en tramnetwerk

Zurich Streetfilms_screenshot_300In mobiliteitsland was de Zwitserse stad Zurich mij niet echt bekend. Het is bijvoorbeeld niet een van de grote fietssteden in Europa. Maar ze hebben daar wel iets heel bijzonders gedaan. In de jaren 90 woedde er een grote strijd rond de vele auto's in de stad en het parkeerbeleid. De stad besloot - in wat The Great Compromise is gaan heten - om het aantal parkeerplaatsen vast te zetten. Dat wil zeggen: voortaan wordt elke nieuwe parkeerplaats gecompenseerd met het opheffen van een andere. 

Autodosering

Zurich kreeg 4500 tellussen in het wegdek, om overal in de stad het aantal auto's te meten. Aan de hand van die gegevens doseert de stad sindsdien auto's op de toegangswegen aan de randen van Zurich. Het betekent dat automobilisten bij een teveel aan auto's moeten wachten om de stad binnen te komen. Eenmaal binnen stroomt het autoverkeer wel goed door. Maar gezien het beperkte aantal autoparkeerplaatsen, ben je met het OV waarschijnlijk sneller op je eindbestemming. 

Om de stad bereikbaar te houden is er veel OV (trein, tram, bus) in Zurich. Met name het hoogfrequente tramnetwerk - 15 lijnen - is indrukwekkend. Ook lopen de Zwitsers opvallend veel. Straten waar voorheen de ruimte aan auto's was voorbehouden, zijn nu prettige winkelstraten. De fiets is ook in opkomst in deze heuvelachtige stad. Maar daar is nog wel wat winst te behalen. Er zijn nog maar weinig vrijliggende fietspaden. 

Het Amerikaanse Streetfilms filmde een mooi portret van Zurich. Aangezien wij in Utrecht sterk behoefte hebben aan meer trams en autodosering al een tijdje op de politieke agenda staat, is het goed om dit praktijkvoorbeeld uit Zurich eens goed te bekijken. 

Zurich: Where People Are Welcome and Cars Are Not from STREETFILMS on Vimeo.

 

Drukke kruispunten Uithoftram en fiets: ongelijkvloerse kruisingen?

Schaalsprong OV en fiets in de Utrechtse praktijk

Fietsers en_Uithoftram_300Het verbeteren van het fietsnetwerk is booming. De e-bike, gezondheid, het OV met verbetering van voor- en natransport per fiets etcetera hadden enkele jaren geleden niet de aandacht die het nu heeft. De ontwikkelingen daarin gaan sneller dan gedacht.

Toekomstige knelpunten tram vs fiets

Bij het ontwerpen van het tramtracé naar Het Utrechts Science Park de Uithof heeft men misschien wel overwogen om enkele kruisingen voor fietsers veiliger te maken, maar daar is nog niet voor gekozen. Twee bijzondere kruispunten worden erg druk en onveilig. Door de hier voorgestelde aanpassingen kan er vele tientallen jaren optimaal, veilig, vlot en comfortabel doorgefietst worden.

De doelstelling van "duurzaam veilig" kan met twee forse ingrepen worden gehaald; nu de tram er nog niet rijdt kan dat tegen redelijke kosten. Voor een goed fietsnetwerk waar duizenden fietsers per dag over deze doorfietsroutes rijden is het een zeer nuttige investering.

Lees hier het discussiestuk van ing. Cor van Angelen, Kracht van Utrecht (pdf, opent in een nieuw venster). 

Reageren? Stuur ons een Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.  

 

Meetcampagne Gezonde Lucht voor Utrecht van start met informatieavond in EKKO

Milieudefensie gaat in 2015 samen met bewoners luchtmetingen doen in Utrecht

Gezondelucht meetcampagne_infoavond_2_300

Elke stoel was bezet in EKKO op woensdag 15 oktober. Milieudefensie en Kracht van Utrecht organiseerden er een informatieavond over de nieuwe gezonde lucht meetcampagne van Milieudefensie. Zeventig belangstellenden uit alle wijken van Utrecht, waaronder enkele raadsleden, waren afgekomen op onze uitnodiging

Mensen in beweging krijgen en schone lucht nog steviger op de politieke agenda

De nieuwe meetcampagne zal gedurende heel 2015 lopen en gepaard gaan met allerlei - ludieke en serieuze - acties. Ivo Stumpe, campagneleider verkeer bij Milieudefensie, benadrukte dat de meetcampagne bedoeld is om mensen samen te brengen, in beweging te krijgen en zo schone lucht nog steviger op de politieke agenda te zetten. Het meten van lucht brengt weliswaar gezondheidsknelpunten aan het licht, maar het maakt de lucht natuurlijk niet schoner, aldus Stumpe. Met de petitie voor gezonde lucht roepen we bovendien de Tweede Kamer op om luchtvervuiling serieus te nemen en maatregelen te treffen. 

Jan Korff de Gidts vertelde het publiek kort over de activiteiten van de Kracht van Utrecht: onze lobby voor de schaalsprong in OV- en fietsnetwerken, de KvU-rapporten met alternatieven voor verbreding van de A27 bij Amelisweerd, onze inspanningen voor de Utrechtse roetkaart, en de samenwerking met Fietsersbond en gemeente waarin we samen kijken naar verbeteringen in de stad (bijvoorbeeld de doorfietsroutes). 

Fijnstof en gezondheid

Gezondelucht meetcampagne_infoavond_4_300Anne Knol van Milieudefensie gaf een presentatie over luchtkwaliteit en gezondheid. Anne legde helder uit wat (ultra)fijnstof en roet precies met je gezondheid doet. De vraag "Hoe erg is het dan in mijn straat" kwam bij veel mensen naar boven. Een jonge vrouw vroeg zelfs waar ze het beste naar toe kon verhuizen. Ze had als bewoner van Lombok erg veel last van haar luchtwegen en zocht een schonere plek. Wel in de stad Utrecht, hoewel ze zich op Terschelling duidelijk beter voelde. 

Metingen op probleemlocaties 

Belangrijkste onderdeel van de informatieavond was het onderverdelen van Utrecht in wijken en bijbehorende actiegroepen. Elke groep heeft een aantal wijken onder haar hoede, met daarin een aantal meetpunten. In Overvecht / Zuilen - daar woont de schrijver van dit stukje - zullen meetbuisjes komen te hangen op de Marnixlaan (bij de Amsterdamsestraatweg) en op de Albert Schweitzerdreef (net ten noorden van het Shell benzinestation). Het zijn plekken waar het RIVM verwacht dat de luchtnormen niet gehaald gaan worden (volgens een nog niet openbaar rapport van het RIVM, aldus Knol) en de gemeente nu geen metingen verricht. Dat geldt overigens voor alle meetpunten. Het zijn locaties waar zowel gemeente als RIVM geen metingen verrichten, terwijl er wel overschrijdingen worden verwacht. 

De meetmethode is met de bekende palmes-buisjes, die het NO2 gehalte van de lucht meten. Een meetgroep krijgt één buisje per maand, die ze naderhand opsturen naar Bureau Blauw. Daar vindt dan de onafhankelijke analyse plaats van de buisjes. 

Keuze van de meetlocaties

Gezondelucht meetcampagne_infoavond_1_300Na afloop bleek iedere groep voldoende actievoerders te hebben. Wel was er nog wat discussie over de precieze meetlocatie. Waarom nou juist daar, en niet een stukje verderop? Voor Overvecht zijn de twee locaties vrij goed gekozen. Beide zijn plekken waar het voldoen aan de luchtnormen lastig zal zijn; plekken bovendien die een grote rol spelen in het mobiliteitsbeleid. Voor sommige mensen zou overigens de Sint-Josephlaan logischer zijn geweest. 

Komende maanden volgen een aantal bijeenkomsten, waarin mensen meer praktische informatie krijgen over het meten zelf en over de campagne eromheen. De officiele aftrap vindt plaats in januari, bij de lancering van een van de nieuwe meetpunten. 

U kunt de petitie voor gezonde lucht hier tekenen

Alsnog meedoen? Stuur een e-mail aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.  

Meer info: 

www.milieudefensie.nl/luchtkwaliteit

Actieplan Gezonde Lucht voor Utrecht (Kracht van Utrecht & Milieudefensie)

--

Tekst en foto's: Olivier Beens

 

Kom woensdag 15 oktober naar de informatieavond over gezonde lucht in EKKO

Georganiseerd door Milieudefensie en Kracht van Utrecht

Debat Gezonde_Lucht_in_Utrecht_foto_Michiel_Wijnbergh

Maak jij je zorgen over de gevolgen van vieze lucht voor je gezondheid? Ben je benieuwd hoe je daarvoor in actie kunt komen? Wil je mensen uit je eigen buurt ontmoeten die al actief zijn of dat willen worden? Kom dan 15 oktober naar de informatieavond van Milieudefensie en Kracht van Utrecht. In 2015 gaat Milieudefensie met bewoners de luchtkwaliteit meten, op gerichte plekken waar luchtvervuiling de Europese normen overschrijdt. In 2015 moet Nederland officieel aan die normen voldoen, maar met het huidige beleid gaan we dat niet halen.

Ongezonde lucht

Net als in andere grote steden is de lucht in Utrecht nog steeds erg ongezond. Op tal van plekken wordt nog niet aan de wettelijke normen voldaan. Voor roet, de meest schadelijke stof, bestaat helemaal geen veilige norm. Utrechters hebben recht op gezonde lucht. Dat is lucht die je gerust in kunt ademen, zonder schadelijke gevolgen voor je gezondheid. Daarvoor is het nodig om de uitstoot van schadelijke stoffen te bestrijden. Vooral het wegverkeer zorgt voor veel gezondheidsschade bij Utrechters. Minder en schoner wegverkeer is de oplossing.

Utrecht zet een stap in de goede richting met de invoering van de milieuzone voor personenwagens per 1 januari 2015. Maar die is vooralsnog erg beperkt en zal uitgebreid moeten worden. Benieuwd naar de ontwikkelingen in Utrecht en maatregelen die nog genomen kunnen worden? Lees dan het Actieplan Gezonde Lucht voor Utrecht, onlangs aangeboden aan het Utrechtse College door Milieudefensie, Kracht van Utrecht en bewonersorganisaties. 

Meedoen met de meetcampagne?

Bord Utrechters_willen_gezonde_lucht_300

Wil jij ons helpen om de luchtkwaliteit te meten in Utrecht? Of wil jij je inzetten voor gezonde lucht door handtekeningen op te halen? Kom dan 15 oktober naar de informatieavond.

Meld je snel aan om van een stoel verzekerd te zijn. Check voor meer info de website van Milieudefensie.

--

Datum/tijd: Woensdag 15 oktober van 20.00 tot 22.00 uur (zaal open v.a. 19.30 uur).

Lokatie: EKKO, Bemuurde Weerd WZ 3 in Utrecht.

Aanmelden: Stuur een e-mail met je naam en adres naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.