Artikelen Planstudie Ring Utrecht

Welke file pak je het eerst aan?

A12 bij de wijk Hooggraven (foto: Cor van Angelen)Als je moet besluiten welke file je het eerst moet gaan bestrijden ligt het voor de hand om te beginnen met de file die het hoogst staat in de file top 50. Toch is dat niet optimaal.

Als de maatregelen die genomen moeten worden om die file weg te werken vele jaren doorlooptijd hebben is het mogelijk dat een file die nu lager staat sneller gegroeid is, en misschien wel de eerste plaats in de file top 50 heeft overgenomen. Dan heb je de eerste file aangepakt, maar blijkt dat een andere file intussen zwaarder is geworden. Het zou effectiever geweest zijn als je eerst die file had aangepakt.

Welke files zijn in 2028 een probleem?

Dit is overigens een bekend gegeven in de theorie van dynamische systemen: bij het voorbereiden op de toekomst gaat het niet zozeer erom welk verschijnsel nu het grootst is, maar veel meer om welk verschijnsel het snelst groeit. Dat snelst groeiende verschijnsel zal het namelijk op termijn gaan winnen van het verschijnsel dat nu het grootst is. In onderstaande is dit uitgewerkt voor de file die in 2015 op plaats 5 in de file top 50 stond: die op de A28, tussen Amersfoort en Utrecht, voor het knooppunt Rijnsweerd. De minister wil die file aanpakken door de ring Utrecht te verbreden, Dat project zal rond 2028 worden opgeleverd.

Analyse aan de hand van de File top 50

De groei van de filezwaarte kan worden geschat uit de File top 50 (VID, Verkeersinformatiedienst), omdat daarin ook de filezwaarte in 2014 staan vermeld. In onderstaande tabel staan de files die in 2015 nog minder zwaar waren dan de file voor Rijnsweerd, maar die zoveel sterker groeien dat ze in 2028 zwaarder zullen zijn dan die file. Met andere woorden, in onderstaande tabel zie je welke files eerder moeten worden aangepakt dan die op de ring Utrecht, omdat ze tegen de tijd dat de ring klaar is, een groter probleem vormen dan de ring.

 

Tabel: Files die tussen 2015 en 2028 zwaarder zullen worden dan de file op plaats 5 in 2015, op basis van de groei tussen 2014 en 2015. De laatste kolom geeft aan in welk jaar die file zwaarder zal worden dan die op plaats 5.

#
2015
kmmin 2015 weg hoofdrichting koplocatie kmmin
2014
groei rang
groei
wan-
neer
6 106637 A4 Delft ➜ Amsterdam Zoeterwoude-Dorp 82075 24562 8 2016
7 = 103211 A20 Gouda ➜ Hoek van Holland Rotterdam-Centrum 83390 19821 14 2017
8 93555 A1 Amsterdam ➜ Amersfoort Muiden 79925 13630 21 2028
9 93365 A7 Hoorn ➜ Zaanstad Wijdewormer 42529 50836 1 2016
10 91968 A27 Utrecht ➜ Gorinchem Lexmond 76443 15525 19 2021
11 89966 A13 Rijswijk ➜ Rotterdam Berkel en Rodenrijs 58214 31752 4 2017
13 81922 A27 Utrecht ➜ Almere Bilthoven 63846 18076 18 2021
14 80657 A27 Utrecht ➜ Gorinchem Noordeloos 55212 25445 7 2018
15 80299 A27 Almere ➜ Utrecht Bilthoven 64893 15406 20 2025
17 78308 A16 Rotterdam ➜ Breda Ridderkerk-Noord 42319 35989 2 2017
18 74359 A27 Gorinchem ➜ Utrecht Lexmond 50672 23687 10 2019
24 63705 A12 Utrecht ➜ Den Haag Oudenrijn 40998 22707 11 2020
26 63208 A12 Arnhem ➜ Oberhausen Duiven 37362 25846 6 2019
27 62559 A12 Arnhem ➜ Utrecht Wageningen 29037 33522 3 2018
28 62045 A27 Utrecht ➜ Gorinchem Lunetten 43074 18971 16 2023
29 61548 N325 Arnhem ➜ Velperbroek Presikhaaf 41324 20224 13 2022
32 60895 A20 Gouda ➜ Hoek van Holland Nieuwerkerk a/d IJssel 30535 30360 5 2019
36 54781 A12 Utrecht ➜ Den Haag Zevenhuizen 35020 19761 15 2023
39 53037 A4 Amsterdam ➜ Delft Zoeterwoude-Rijndijk 30875 22162 12 2022
46 46714 A12 Oberhausen ➜ Arnhem Duiven 22205 24509 9 2021
48 46245 A4 Delft ➜ Amsterdam Badhoeve-dorp 27335 18910 17 2025

Files bij afslagen de stad in

Merk op dat bijna alle files in deze tabel ontstaan bij afslagen naar het onderliggend wegennet. Om die files aan te pakken moet je dus iets doen aan het knooppunt of aan het onderliggend wegennet. In veel gevallen zal het niet mogelijk zijn om daaraan iets te veranderen (want je kunt niet een snelweg van 14 rijstroken tot in het centrum van de stad brengen). Tegen de tijd dat de minister de ring heeft verbreed zal ze moeten constateren dat er overal in het land grotere files staan dan de file die zij heeft willen bestrijden.

Kanttekeningen

Natuurlijk zijn er wel wat kanttekeningen te maken. De belangrijkste is dat dit gebaseerd is op een extrapolatie van de groei gedurende één jaar. Een diepere studie zal nodig zijn voor detaillering, maar deze eenvoudige benadering geeft al wel aan dat het zeker niet zinvol is om eerst de zwaarste files aan te pakken. Men moet beginnen met de files die in de toekomst het zwaarst zullen zijn, oftewel, de files die nu het snelst groeien.

Een paar kleinere kanttekeningen: De Ring Utrecht zou ook de file op plaats 28, voor Lunetten, kunnen verminderen. Je zou kunnen beargumenteren dat je daarom deze file moet samennemen met die voor Rijnsweerd. En mogelijk zijn sommige van de genoemde files het gevolg van werkzaamheden die juist ervoor zorgen dat die files spoedig verdwijnen.

Conclusie

Maar al deze kanttekeningen zullen toch de belangrijkste conclusie niet kunnen ondermijnen: Pak eerst de snelgroeiende files aan, en staar je niet blind op de files die nu hoog in de top 50 staan.

Tekst en analyse: Gerard Cats

Klik voor een jaar tot jaar verbeelding van de groei van de files uit de file top 50: hier voor 2014/2015, hier voor 2015/2016 (bijgewerkt op 7 januari 2017).